“Nezaketle Dünyayı Yerinden Oynatabilirsiniz”: “Hayatımız Eğitim”e Adab-ı Muaşeret Açılışı
Kayseradar ve Radyo Radar’ın 4. yayın yılında, “Hayatımız Eğitim” ...
Kayseradar ve Radyo Radar’ın 4. yayın yılında, “Hayatımız Eğitim” programı 2. sezon ilk bölümünde, sunucu Fatma Sadıç, adab-ı muaşeret (görgü ve nezaket) eğitimini masaya yatırdı. Programın konuğu; Kayseri tiyatrosunun emektarı, ...beden dili eğitmeni, drama eğitmeni ve adab-ı muaşeret eğitmeni Murat Özdeniz oldu. Özdeniz, tiyatrodan eğitime, ekran deneyimlerinden kamu hizmetine uzanan birikimiyle hem kişisel serüvenini hem de adab-ı muaşeretin neden “bugün hiç olmadığı kadar” gerekli olduğunu anlattı.
Konuğun Profili: Spordan Tiyatroya, Eğitimden Ekrana
Kayserispor altyapısından başlayarak Sağlıkspor’da futbolculuk ve kısa süre antrenörlük yapan Özdeniz, tiyatro eğitimini 4 yıl sürdürdüğünü, Büyükşehir Belediyesi Tiyatro Topluluğu ile çalışmalarına devam ettiğini aktardı. 33 yıl kamu görevinden sonra emekli olan Özdeniz; diksiyon, beden dili ve adab-ı muaşeret alanlarında uzun yıllardır eğitimler veriyor. Ekran deneyimlerine de değinen Özdeniz, Asmalı Konak ile başlayan televizyon yolculuğunun son olarak Show TV’nin “Siyah Kalp” dizisinde bölüm oyunculuğuyla sürdüğünü söyledi.
Adab-ı Muaşeret Nedir, Neden Önemlidir?
Özdeniz, adab-ı muaşereti “görgü ve nezaket kuralları” olarak tanımladı ve şunların altını çizdi:
Birlikte yaşamanın zorunlu olduğu çağ: İnsanlar hiç olmadığı kadar iç içe; kurallar yaşamı kolaylaştırıyor.
Zarafet ve saygı: Uyumun tek başına yetmediği, zarafetle birleşen saygının belirleyici olduğu bir toplumsal zemin.
Sosyal kabul ve özsaygı: Nezaket, kişinin toplumda kabul görmesini, bunun da özsaygıyı ve mutluluk duygusunu yükseltmesini sağlıyor.
Temel İlke: “Model Olmak”
Hem aileler hem öğretmenler için ilk kuralın “model olmak” olduğuna vurgu yapan Özdeniz, çocukların taklit ederek öğrendiğini belirtti. Kısa, somut ve tutarlı kurallarla (teşekkür etmek, rica etmek, söz kesmemek gibi) ve drama/oyun yöntemiyle kalıcı davranışların daha kolay kazandırılabileceğini söyledi. Ev–okul tutarlığının önemine dikkat çekti; evde benimsenmeyen kuralların okulda etkili olmayacağını ifade etti.
1960’lardan Bugüne: İlkokullarda “21 Kural”dan Seçmeler
Özdeniz, 1960’lı yıllarda ilkokullarda okutulan adab-ı muaşeret derslerindeki 21 kuraldan örnekler paylaştı. Bugün de geçerliliğini koruyan başlıklar arasında şunlar öne çıktı:
Emanet eşyayı geciktirmemek, başkasının kusuruyla alay etmemek, kalabalıkta sakız çiğnememek,
Sigarayla kapalı alana girmemek, yerde tükürmemek, çevreyi kirletmemek,
Aksırırken/öksürürken ağız kapatmak, sıraya riayet etmek, laf kesmemek,
Reddederken terbiyeyi elden bırakmamak, toplu alanlarda gürültü yapmamak.
Dijital Nezaket: Ekranda da Aynı Kurallar
Günümüzün dijital ortamlarında da temel nezaket kurallarının değişmediğini vurgulayan Özdeniz; hakaretten kaçınma, özel bilgileri paylaşmama, tartışmayı kışkırtmama, kaynak gösterme gibi başlıkların dijital dünyanın “görgü” karşılıkları olduğunu söyledi. Toplumsal örnekliğin önemine değinen Özdeniz, “Alkışladığımız içerik ve kişiler, gençlere rol model oluyor.” uyarısını yaptı.
Okul İklimi ve Akran Zorbalığı: Çözümün Parçası Olarak Nezaket
Programda akran zorbalığına özel bir parantez açıldı. Özdeniz’e göre, adab-ı muaşeretin müfredata girmesi okul iklimini olumlu yönde değiştirir; iletişim kopukluğunu azaltır ve zorbalığın önüne geçer. Ortaokul–lise seviyelerinde ders olarak yer alan nezaket eğitiminin, etkinliklerle ve dramayla davranışa dönüşmesi gerektiği vurgulandı. Sadıç, “Ezberleyen değil, uygulayan öğrenci” hedefinin altını çizdi.
Günlük Hayatta Temel Kurallar: Selam, Hitap, Ölçülülük
Özdeniz, günlük hayat için uygulanabilir bir çerçeve de sundu:
Selamlaşma ve ilk hitap: Küçükler selam verir; hitapta “siz” ile başlanır.
Söz kesmemek, dedikodudan kaçınmak, dinlerken ilgi göstermek.
Toplumsal alan adabı: Toplu taşımada yer vermek, sıraya uymak; kalabalıkta yüksek ses ve abartılı davranıştan kaçınmak.
Sofra düzeni: Ağız doluyken konuşmamak, paylaşım ölçüsüne dikkat etmek; ev sahibi misafirden önce sofrayı terk etmemek.
Temizlik ve kıyafet: Topluma uygun, temiz ve rahatsız etmeyen bir görünüm.
Hediyeleşme ve teşekkür: Minnettarlığın dili olarak teşekkür etmeyi ihmal etmemek.
“Haddini Bilmek”: Kendini Gözden Geçirme Kültürü
Özdeniz, kusursuzluk iddiasından uzak durmanın, **“haddini bilmek”**in ve öz eleştirinin adabın ruhu olduğunu belirtti. %100 haklı olunan konularda bile beden dili ve üslubun kırıcı olmaması gerektiğini, aksi halde haklılığın karşı tarafta kabul görmeyeceğini anlattı. Yunus Emre’nin “Söz ola kese savaşı…” dizelerini anarak, dilin ve üslubun dönüştürücü gücünü hatırlattı.
Son Söz: Nezaketin Uzun Yolculuğu
Program, “nezaket, empati, ölçülülük ve saygı” ekseninin sadece bireysel değil toplumsal refahın da anahtarı olduğunun altı çizilerek kapandı. Sadıç ve Özdeniz, yeni sezonda beden dili ve diksiyon başlıklarının da ele alınacağını duyurdu; izleyici ve dinleyiciyi gündelik hayatta küçük ama sürekli adımlarla adab-ı muaşereti yaşamaya davet etti.Show More
